วัคซีนป้องกันโรคปลานิล
โดย พีรเดช ทองอำไพ
ในบรรดาปลาน้ำจืดทั้งหลายที่มีการเพาะเลี้ยงกันอยู่ในขณะนี้ ที่คนไทยคุ้นเคยมากที่สุดก็คือปลานิล เพราะว่าเลี้ยงง่าย ตายยาก โตเร็ว จึงมีการเลี้ยงกันอย่างแพร่หลาย กลายเป็นแหล่งอาหารโปรตีนราคาถูกสำหรับคนไทยทั่วไป รวมทั้งมีมากพอที่ส่งออกไปขายต่างประเทศด้วย เมื่อปีที่แล้วมีการเลี้ยงปลานิลมากถึง 2 แสนตัน ซึ่งมีมูลค่าสูงถึง 7,900 ล้านบาท ซึ่งจัดได้ว่าเป็นผลผลิตจากการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำที่สร้างมูลค่าสูงที่สุดในกลุ่มสัตว์น้ำจืด
ความที่ปลานิลเลี้ยงง่าย ก็เลยมีการเลี้ยงกันอย่างหนาแน่นแออัดมากกว่าปกติ ผลที่ตามมาคือสภาพแวดล้อมตัวปลาไม่เหมาะสม มีของเสียสะสมมาก จนกระทั่งเกิดโรคติดเชื้อระบาดไปทั้งบ่อ ก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมาก บางครั้งตายเกือบหมดบ่อหรือตายยกกระชัง ซึ่งโรคสำคัญตัวนี้คือสเตรปโตคอคโคซิส ซึ่งเกิดจากเชื้อสเตรปโตคอคคัส วิธีการแก้ไขของเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงปลานิลก็คือการใช้ยาต้านจุลชีพหรือที่เราเรียกกันว่ายาปฏิชีวนะ ซึ่งสามารถลดการติดเชื้อที่เกิดจากสาเหตุของแบคทีเรียลงได้ แต่ว่าผลเสียตามมาค่อนข้างมาก อย่างเช่นเกิดการตกค้างของยาในเนื้อปลาและในบ่อเลี้ยง ซึ่งเราก็รู้ว่าหากบริโภคเนื้อปลาที่มียาต้านจุลชีพตกค้างอยู่ ก็มีโอกาสทำให้ร่างกายของเราเกิดการดื้อยาขึ้นมาได้ อีกอย่างหนึ่งคือปลาที่เป็นโรคหรือกำลังป่วยอยู่มักจะไม่กินอาหาร การใช้ยาต้านจุลชีพผสมในอาหารปลาซึ่งเป็นวิธีที่นิยมกันอยู่ในปัจจุบัน จึงใช้ไม่ได้ผล และจะก่อให้เกิดผลตามมาอีกคือตัวปลาจะเกิดการดื้อยาได้ง่าย เพราะว่าได้ยาไม่ครบจำนวนที่เหมาะสม ดังนั้นจึงเหลืออีกวิธีหนึ่งที่น่าจะเข้ามาแทนได้คือการใช้วัคซีนเพื่อป้องกันโรคดังกล่าว ซึ่ง ดร. เจนนุช ว่องธวัชชัย จากคณะสัตวแพทยศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จึงได้ร่วมกับนิสิตปริญญาเอก คือนางสาวหทัยรัตน์ ไม้สัก ทำการวิจัยและพัฒนาวัคซีนดังกล่าวขึ้นมาได้ผลสำเร็จ โดยพบว่าวัคซีนที่ผลิตได้นี้มีประสิทธิภาพสูง ปลอดภัย และสามารถกระตุ้นให้ปลานิลสร้างภูมิต้านทานโรคขึ้นมาได้ และไม่ต้องมีการใช้ยาต้านจุลชีพอีกต่อไป ผลจากการวิจัยนี้ทำให้ได้วัคซีนที่สามารถฉีดเข้าไปในตัวปลานิลขนาดตัวตั้งแต่ 10 กรัม ซึ่งความยาวตัวปลาประมาณ 8 เซนติเมตร ไปจนถึงระดับปลาพ่อพันธุ์แม่พันธุ์ ซึ่งจากการใช้วัคซีนดังกล่าวสามารถสร้างภูมิคุ้มกันโรคได้นานไม่ต่ำกว่า 6 เดือน ซึ่งเพียงพอต่อระยะเวลาการเลี้ยงปกติเพื่อการบริโภค โดยมีต้นทุนค่าวัคซีนเพียงตัวละ 50 สตางค์เท่านั้น ซึ่งราคาดังกล่าวไม่ได้มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงต้นทุนการผลิตปลานิลจากปกติที่ไม่ได้ฉีดวัคซีน แต่ที่สำคัญคือหากไม่ฉีดวัคซีน ปลามีโอกาสตายอย่างมากหากเกิดโรคระบาด ซึ่งเมื่อเกิดการระบาดแล้วจะทำให้ปลาที่เลี้ยงไว้ตายได้สูงกว่า 50% ภายใน 3-7 วันหลังจากติดเชื้อ บางครั้งตายเกือบหมดกระชัง แต่ลูกปลาที่ได้รับการฉีดวัคซีนป้องกัน มีโอกาสรอดในการเลี้ยงในกระชังถึงร้อยละ 80-87 ในขณะที่ต้นทุนเพิ่มค่าวัคซีนมีเพียงนิดเดียว เมื่อหักลบกับการที่ไม่ต้องใช้ยาต้านจุลชีพ ก็เรียกได้ว่าต้นทุนโดยรวมไม่ได้เพิ่มขึ้นเลย ซึ่งถือว่าคุ้มค่าทางเศรษฐกิจอย่างมาก และเป็นทางออกที่ดีสำหรับเกษตรกรผู้เลี้ยงปลานิล

ดังนั้นการที่ผู้วิจัยได้พัฒนาวัคซีนดังกล่าวขึ้นมาได้เป็นผลสำเร็จ จึงเป็นประโยชน์อย่างมหาศาลและมีผลโดยตรงต่อตัวเกษตรกรผู้เลี้ยงปลานิล รวมทั้งราคาต้นทุนก็ไม่ได้สูงเกินไป ทาง สกว. จึงได้ยกย่องผลงานชิ้นนี้ให้เป็นผลงานวิจัยเด่นประจำปี 2553 เรื่องหนึ่ง ซึ่งได้มีการประกาศเกียรติคุณไปแล้วเมื่อไม่นานมานี้ 
วันที่เพิ่ม : 11 February 2011
ผู้ชม : 322
บทความหน้าเดียวอื่นๆ
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
03 April 2009
ผู้ชม 264 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
08 May 2008
ผู้ชม 325 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
25 January 2007
ผู้ชม 371 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
22 May 2003
ผู้ชม 1298 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
02 April 2004
ผู้ชม 851 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
25 December 2002
ผู้ชม 166 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
15 January 2010
ผู้ชม 203 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
22 January 2010
ผู้ชม 219 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
11 May 2007
ผู้ชม 180 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
25 April 2008
ผู้ชม 158 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
23 June 2006
ผู้ชม 346 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
26 June 2008
ผู้ชม 290 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
28 June 2006
ผู้ชม 322 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
25 January 2007
ผู้ชม 418 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
15 May 2003
ผู้ชม 882 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
29 August 2003
ผู้ชม 510 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
17 January 2008
ผู้ชม 156 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
21 November 2002
ผู้ชม 258 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
08 October 2009
ผู้ชม 239 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
17 July 2008
ผู้ชม 241 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
19 January 2006
ผู้ชม 222 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
27 May 2004
ผู้ชม 344 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
09 January 2008
ผู้ชม 127 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
24 January 2008
ผู้ชม 120 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
01 February 2008
ผู้ชม 163 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
25 January 2007
ผู้ชม 115 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
02 May 2007
ผู้ชม 120 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
17 November 2005
ผู้ชม 152 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
24 November 2005
ผู้ชม 124 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
30 November 2005
ผู้ชม 137 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
26 August 2011
ผู้ชม 506 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
24 September 2009
ผู้ชม 127 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
02 October 2009
ผู้ชม 121 ครั้ง
 
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
12 May 2004
ผู้ชม 136 ครั้ง
   
โดย พีรเดช ทองอำไพ
24 March 2004
ผู้ชม 180 ครั้ง
 
โดย พีรเดช ทองอำไพ
28 January 2004
ผู้ชม 149 ครั้ง